تمثّل اين كلمه يك‌بار به صيغهء ماضى در سورهء مريم آمده است : فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا « 1 » ؛ كه اين زمانى بود كه به اذن خداوند مسيح ( ع ) از مريم ( ع ) به شكل معجزه‌هايى پياپى : حامله شدن ، تولّد ، سخن گفتن در گهواره ، اعلام پاكى مادرش مريم ( ع ) ، تصريح به پيامبرى خود و دعوت از بنى اسراييل به گرويدن به رسالتش ، زاده شد . در بسيارى از مواضع در قرآن آمده است كه آن از جمله نشانه‌هاى خداوند است كه به شمارش درنمىآيد ، تا شايد آدمى از غفلت خود بيدار شود و آگاه گردد . مثل : فَنَفَخْنا فِيها مِنْ رُوحِنا وَ جَعَلْناها وَ ابْنَها آيَةً لِلْعالَمِينَ « 2 » و وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً وَ آوَيْناهُما إِلى رَبْوَةٍ « 3 » . نزد بزرگان مفسّران اختلافى نيست كه اين روحى كه بر مريم ( ع ) هبوط كرد و مثل بشرى براى وى مجسّم شد ، جبرئيل امين بوده است . امّا ماجراى اين تجسّم چگونه بوده است ؟ اين مطلبى است كه عقول بشرى را به تحرّك واداشت و موضوع انواع نقل قول و تحليل و محلّ تفسير و تأويل گشت . راغب اصفهانى در مفردات مىگويد : « ممثّل ؛ يعنى كسى تمثال ديگرى را به تصوير كشد . »

--> ( 1 ) - مريم ( 19 ) آيهء 17 : پس روح خود را به سوى او فرستاديم تا به [ شكل ] بشرى خوش‌اندام بر او نمايان شد . ( 2 ) - انبياء ( 21 ) آيهء 91 : و او و پسرش را براى جهانيان آيتى قرار داديم . ( 3 ) - مؤمنون ( 23 ) آيهء 50 : و پسر مريم و مادرش را نشانه‌اى گردانيديم و آن دو را در سرزمين بلندى جاى داديم .